Sakarya Üniversitesi akademisyenleri, nüfus mübadelesinin 103. yılı kapsamında düzenlenen çalışmada, mübadillerin Sakarya’nın kimliğine ve toplumsal yapısına yaptığı kalıcı katkıları ele aldı.
Mübadele: Tarihsel ve Toplumsal Boyutlarıyla
Türkiye ile Yunanistan arasında 30 Ocak 1923’te imzalanan anlaşmayla başlayan nüfus mübadelesinin üzerinden 103 yıl geçti. SAÜ Balkan Araştırmaları Uygulama ve Araştırma Merkezi (SABAMER) Müdürü Dr. Samet Çakmaker, Balkan coğrafyasının tarih boyunca hem cazibe merkezi hem de çatışmalar ve göçlerin odağı olduğuna dikkat çekti. Çakmaker, mübadele gibi toplumsal olayların edebiyata yansımasının zaman aldığını belirtti.
Büyük Göç ve Toplumsal Kırılma
Mübadeleyle yaklaşık 2 milyon insanın yer değiştirmesinin, derin bir toplumsal dönüşüme yol açtığı ifade edildi. Çakmaker, bu sürecin edebiyatta uzun süre sınırlı biçimde işlendiğini, özellikle 2000’li yıllar sonrası ilgili romanlarda artış yaşandığını vurguladı.
Sakarya ve Çevresinde Mübadele Süreci
SAÜ İnsan ve Toplum Bilimleri Fakültesi Tarih Bölümü’nden Dr. Öğr. Üyesi Burak Çıtır, mübadillerin genç Türkiye Cumhuriyeti’nin ekonomik ve toplumsal yapılanmasında önemli bir rol oynadığını aktardı. Demiryolu ağı sayesinde Sakarya ve çevresi, mübadele sürecinin son duraklarından biri oldu. İzmit’e getirilen mübadiller, Adapazarı, Akyazı, Hendek, Söğütlü, Geyve ve bugünkü Serdivan’a demiryoluyla nakledildi.
Tarımsal Üretimde ve Ekonomide Yenilik
Serdivan’a yerleşen mübadiller, ravika inciri, doktor üzümü ve Avdira dutu gibi ürünleri yanında getirerek bölgede yetiştirdiler. Ayrıca, modern tarım yöntemlerini Anadolu’ya taşıyan mübadiller, uluslararası ticaret kültürlerini de bölgeye kazandırdı.
Mübadillerin Sakarya’nın Dönüşümüne Katkısı
Çıtır, mübadillerin sahip olduğu ticari bağlantıların ve üretim deneyiminin, Cumhuriyet’in uluslararası ticaretine entegre olmalarını sağladığını belirtti. Sakarya’nın bugünkü şehir kimliğinin oluşumunda mübadillerin önemli bir payı olduğu ve şehre tarım, ticaret ve sosyal yaşam açısından dinamizm kattıkları vurgulandı.
Akademisyenler, mübadelenin yalnızca bir göç hareketi olmadığını; Anadolu’nun sosyal, kültürel ve ekonomik dönüşümünde belirleyici bir eşik olduğunu ortaya koydu.
Fotoğraf Galerisi
