Sakarya Üniversitesi’nden Sapanca’nın Bitkisel Zenginliğine Bilimsel Kayıt
Sapanca Gölü çevresinde yetişen ve yöre halkı tarafından farklı amaçlarla kullanılan 112 bitki türü, Sakarya Üniversitesi’nde yürütülen bir araştırmayla bilimsel olarak kayıt altına alındı.
Sakarya Üniversitesi Fen Fakültesi Biyoloji Bölümü Botanik Anabilim Dalı’ndan Doç. Dr. Mehmet Sağıroğlu danışmanlığında, lisans öğrencisi Neşe Başar tarafından gerçekleştirilen bu çalışma ile bölgenin bitkisel mirasına dair yerel bilgiler derlendi ve belgelendi. Araştırma, TÜBİTAK desteğiyle Sapanca Gölü çevresinde 11 farklı noktada yürütülen alan çalışmalarıyla gerçekleşti. Bu süreçte, çoğunluğu 55 yaş ve üzerindeki 52 kişiyle yapılan görüşmeler sayesinde kıymetli veriler toplandı.
Çalışmada Elde Edilen Bulgular ve Bilimsel Yöntemler
Bitki Türlerinin Toplanması ve Sınıflandırılması
Arazi çalışmalarında bulunan bitkiler, fotoğraflanıp örnekleri dikkatlice toplanarak, Sakarya Üniversitesi Herbaryumu’nda köklerine zarar verilmeden kurutuldu. Bitkiler morfolojik özelliklerine göre sınıflandırıldı ve bilimsel teşhislerinde Peter Hadland Davis’in 11 ciltlik “Flora of Turkey and the East Aegean Islands” adlı eserinden yararlanıldı.
Sonuçta, 48 farklı familyaya ait toplam 112 bitki türü tespit edildi. Bu türlerin 48’inin tıbbi, 49’unun hem gıda hem de tıbbi amaçla, 15’inin ise başka farklı amaçlarla kullanıldığı belirlendi. Ayrıca, bitkilerin hangi hastalıklarda ve hangi kısımlarının değerlendirildiğine dair detaylı bilgiler de derlendi.
Etnobotanik Bilginin Korunması ve Gelecek Nesillere Aktarımı
Doç. Dr. Mehmet Sağıroğlu, Anadolu’nun çok kültürlü yapısının izlerini taşıyan Sapanca’nın geleneksel bilgisinin zamanla kaybolabileceğine dikkat çekti ve bu tür bilimsel çalışmaların, halk arasındaki bilgilerin korunmasına katkı sunduğunu vurguladı.
Araştırmayı yürüten Neşe Başar ise, etnobotaniğin insanların bitkilerle ilişkisini inceleyen önemli bir alan olduğunu belirtti. Sapanca’nın bitki çeşitliliğinin yanı sıra, özellikle geçmişten gelen sözlü bilgileri aktaran kişilerle yapılan görüşmelerin araştırmaya değer kattığını ifade etti.
Bitkilerin Sağlık ve Geleneksel Kullanımı
Neşe Başar, bitkilerin teşhisinde çiçek, meyve, tohum, gövde ve kök gibi morfolojik özelliklerin incelendiğini belirterek, bazı bitkilerin halk arasında çeşitli rahatsızlıkların tedavisinde kullanıldığı bilgisini paylaştı. Örneğin, zakkum bitkisinin egzama tedavisinde harici olarak, soğan bitkisinin ise arpacık ve uçuk gibi rahatsızlıkların tedavisinde kullanıldığı geleneksel bilgilerle tespit edildi.
Başar, araştırmanın amacının sözlü aktarılan bilgileri yazılı ve bilimsel kayıtlara geçirmek olduğunu vurguladı. Türkiye’nin bitki çeşitliliği açısından zenginliğine dikkat çeken Başar, bu tür çalışmaların özellikle endemik türlerin tanınması ve sağlık alanındaki bilimsel araştırmalar için önemli olduğunu belirtti.
Fotoğraf Galerisi
